scenariusz 3.pdf
 

SCENARIUSZ 3


Małgorzata Żytko


MATEMATYCZNE OPOWIADANIA
– CZYLI O TWORZENIU I ROZWIĄZYWANIU ZADAŃ TEKSTOWYCH


Cele ogólne w szkole podstawowej:

  • umiejętność korzystania z podstawowych narzędzi matematyki w życiu codziennym oraz prowadzenia elementarnych rozumowań matematycznych,
  • umiejętność pracy zespołowej,
  • zdobycie przez uczniów umiejętności wykorzystywania posiadanych wiadomości podczas wykonywania zadań i rozwiązywania problemów.

Cele ogólne na III etapie kształcenia:

  • zdobycie przez uczniów umiejętności wykorzystania posiadanych wiadomości podczas wykonywania zadań i rozwiązywania problemów;
  • kształtowanie u uczniów postaw warunkujących sprawne i odpowiedzialne funkcjonowanie we współczesnym świecie;
  • myślenie matematyczne – umiejętność wykorzystania narzędzi matematyki w życiu codziennym oraz formułowania sądów opartych na rozumowaniu matematycznym;
  • umiejętność wyszukiwania, selekcjonowania i krytycznej analizy informacji;
  • umiejętność pracy zespołowej.


Cele ogólne – matematyka:

  • Wykorzystanie i tworzenie informacji.
    Uczeń interpretuje i tworzy teksty o charakterze matematycznym, używa języka matematycznego do opisu rozumowania i uzyskanych wyników.
  • Wykorzystywanie i interpretowanie reprezentacji
    Uczeń używa prostych, dobrze znanych obiektów matematycznych, interpretuje pojęcia matematyczne i operuje obiektami matematycznymi.
  • Modelowanie matematyczne
    Uczeń dobiera model matematyczny do prostej sytuacji, buduje model matematyczny danej sytuacji.
  • Użycie i tworzenie strategii.
    Uczeń stosuje strategię jasno wynikającą z treści zadania, tworzy strategię rozwiązania problemu.
  • Rozumowanie i argumentacja.
    Uczeń prowadzi proste rozumowania, podaje argumenty uzasadniające poprawność rozumowania.


Wymagania szczegółowe:

  • Równania. Uczeń:
    • ƒƒzapisuje związki między wielkościami za pomocą równania pierwszego stopnia z jedną niewiadomą, w tym związki między wielkościami wprost proporcjonalnymi i odwrotnie proporcjonalnymi;
    • ƒƒsprawdza, czy dana liczba spełnia równanie stopnia pierwszego z jedną niewiadomą;
    • ƒƒrozwiązuje równania stopnia pierwszego z jedną niewiadomą.


Pomoce:

  • zestawy piktogramów – naklejki z pakietu pomocy:

    wagon tunel oddzielnie peron mysli
    razem samolot walizka w_prawo okno
    autobus moneta zegarek droga miejsce
    wagon samolot razem zegarek mgla
    autobus moneta zegarek droga miejsce

  • puste naklejki do tworzenia nowych piktogramów;
  • duży karton lub papier pakowy;
  • tabliczki suchościeralne, flamastry.

Przebieg sytuacji dydaktycznej:

  1. Nawiązujemy w rozmowie z uczniami do tematyki związanej z różnymi środkami transportu: lądowe, wodne, powietrzne, morskie. Podział na grupy: uczniowie otrzymują encyklopedie, albumy, książki. Przygotowują prezentacje na temat ewolucji wybranego środka transportu w perspektywie historycznej (samochód, pociąg, samolot, statek). Ustalają przyczyny zmian, jakie dokonały się przez wieki w sposobach przemieszczania się człowieka na dalsze odległości.
    Wskazują kluczowe osiągnięcia techniki.

  2. Prezentacja efektów pracy uczniów w grupach – sesja plakatowa. Następnie każda z grup uzgadnia zestaw piktogramów charakterystycznych dla danego środka transportu (co można zobaczyć: na lotnisku, na dworcu kolejowym, na parkingu lub stacji benzynowej, w porcie). Próba zdobycia informacji, jak by takie piktogramy wyglądały w dawnych czasach.

  3. Koncentracja na jednym z najważniejszych wynalazków człowieka – kole. Rozdajemy uczniom poniższy tekst do pracy w grupach.

    Ciężkie wozy wojenne przemieszczają się na wielkich drewnianych kołach. To jeden z najstarszych wizerunków koła umieszczonych na dekoracji skrzyni, która powstała ok. 2600 r. p.n.e. Koła były tam zbudowane z dwóch kawałków pełnego drewna, połączonych drewnianymi poprzecznicami. Aby koła się nie ścierały zabezpieczano je paskami rzemiennymi, które przybijano miedzianymi gwoździami. Później do tych celów używano miedzianych obręczy oraz wykonanych z brązu, czy żelaznych. Takie koła były bardzo ciężkie, ale ułatwiały transport towarów na większe odległości. Znacznie lżejsze były koła szprychowe, które pojawiły się około 2000 r. p.n.e. Koło znalazło też wiele innych zastosowań.



    Koło zębate – przekładnia utworzona z dwóch nachodzących na siebie kół zębatych poruszających się na sworzniach.



    Krążek linowy – służy do podnoszenia dużych ciężarów; to koło z rowkiem, w którym biegnie lina. Do jednego jej końca zaczepia się ciężar i ciągnie za drugi koniec. Wynaleziono go w 800 r. p.n.e. w Asyrii i Syrii. Kilka takich krążków linowych tworzących system połączeń nazywa się wielokrążkiem. Z ich pomocą można podnosić rzeczywiście duże ciężary, nie używając siły. Wielokrążek jest dziełem Archimedesa z Syrakuz.



    Koło wodne – porusza się dzięki wykorzystaniu siły wody. Prąd wody wprawia w ruch łopaty umocowane wokół koła, a oś koła z kolei wprawia w ruch, np. żarna (kamienne bloki) do mielenia zboża. Koło wodne wykorzystywano już w IV w. p.n.e.



    Kołowrotek – wynaleziono go ok. 3000 lat temu w Chinach. Pozwala on przekształcać jedwab,
    wełnę i bawełnę w cienkie nici. Ten wynalazek pojawił się w Europie dopiero ok. 1298 r.


    Koło szprychowe – dopiero w 1870 r. opatentowano taki wynalazek jak koło szprychowe. Jest to koło metalowe z drucianymi szprychami. Zastąpiło ono drewniane koła, które obijano żelaznymi obręczami.

    Rower – interesował się nim już Leonardo da Vinci (1452–1519). Wśród jego rysunków można odnaleźć taki, który przedstawia urządzenie przypominające współczesny rower.


    Bicykl to rodzaj dawnego roweru złożonego z dwóch kół – dużego i małego. Średnica tego dużego koła miała 1,5 m. Pedały były umieszczone bezpośrednio przy dużym kole. Można było na bicyklu rozwijać duże prędkości, ale pojazd był niebezpieczny ze względu na wysokość siedzenia rowerzysty.



    Uczniowie przygotowują dla innych grup pytania (zagadki) zmatematyzowane, dotyczące treści tego tekstu. Możemy podać uczniom kilka przykładów:
    a) Średnica dużego koła bicykla wynosi 2 m, a średnica małego 0,5 m. Ile pełnych obrotów wykona duże i małe koło podczas jazdy na odcinku 2 km? Ile razy wolniej obraca się duże koło w porównaniu z małym?
    b) Obwód koła wynosi 4 π, a jego promień został trzykrotnie powiększony. Ile teraz wynosi?
    c) Ile wieków upłynęło od momentu wynalezienia w Chinach kołowrotka do pojawienia się tego urządzenia w Europie?
    d) Ile wieków upłynęło od narodzin Leonarda da Vinci do wynalezienia koła szprychowego?
    Uczniowie wybierają najciekawsze pytania zadane przez kolegów i umieszczają je na dużym
    kartonie papieru.

  4. Przygotowujemy dla poszczególnych grup zestawy piktogramów – naklejek, które mają zainspirować
    uczniów do układania zadań:

    wagon tunel oddzielnie peron mysli
    razem samolot walizka w_prawo okno
    autobus moneta zegarek droga miejsce
    wagon samolot razem zegarek mgla
    autobus moneta zegarek droga miejsce

    Przykłady pytań do zadań z piktogramami:

    ✓ Ile sztuk bagażu może zmieścić się w luku bagażowym samolotu, skoro walizka pasażera nie może być cięższa niż 20 kg, a dopuszczalne obciążenie samolotu bagażem w luku to 4100 kg?

    ✓ Ile czasu potrzebuje karetka pogotowia, aby przejechać odcinek 55 km do szpitala wtedy, gdy porusza się z prędkością 80 km/h i musi zrobić po drodze dwa 5-minutowe postoje, aby zabrać dodatkowy sprzęt?

    ✓ Ilu pasażerów usiądzie w business class, skoro w tej części samolotu miejsca są numerowane od 1ABCD do 11ABCD? Jak będą rozstawione rzędy foteli w tym samolocie?

    ✓ Ile sztuk kanapek musi rozdać stewardessa w części ekonomicznej samolotu, dla pasażerów w numerami miejsc na bilecie od 36ABCD do 72ABCD?

    Komentarz:
    Zadania mogą być tak skonstruowane, aby nie wszystkie dane w nich zawarte były konieczne
    do rozwiązania.


  5. Grupy przekazują sobie przygotowane zadania. Uczniowie negocjują w zespołach sposób ich rozwiązania i ustalają, które informacje będzie można usunąć, aby ich treść była jasna i zrozumiała.

  6. Uczniowie prezentują wyniki dyskusji i rozwiązania zadań. Dołączają rozwiązania zadań do plakatów na temat środków transportu.

  7. Poszczególne zespoły przygotowują zadania dla swoich kolegów – z zestawu piktogramów uczniowskich rozłożonego na stole (w widocznym miejscu w klasie) wybierają kilka i proponują kolegom z sąsiedniej grupy ułożenie zadania matematycznego w formie rysunku z wykorzystaniem piktogramów. Po wykonaniu tego zadania następuje prezentacja przez poszczególne grupy schematu (szkicu) zadania – dzieci wyjaśniają sytuację, którą stworzyły.

  8. Dyskusja poszczególnych propozycji zadań oraz „burza mózgów” związana z zadawaniem pytań do danego zadania. Zachęcamy uczniów do różnorodności i twórczości w formułowaniu pytań. Grupa, która jest autorem danego szkicu zadania wybiera te pytania, które najbardziej jej odpowiadają i uczniowie zapisują je pod rysunkiem.

  9. Przedyskutowane i uzupełnione zadania poszczególnych grup, narysowane i zapisane na kartonach lub większych arkuszach papieru zawieszamy na tablicy. Uczniowie wybierają sobie jedno z tych zadań i próbują odpowiedzieć na niektóre pytania.

do góry