scenariusz 2.pdf
 

SCENARIUSZ 2

Anna Dereń


KLASOWY KALENDARZ
– CZYLI PROWADZIMY CAŁOROCZNE OBSERWACJE CZASU I WYDARZEŃ


Cele ogólne w szkole podstawowej:

  • zdobycie przez uczniów umiejętności wykorzystywania posiadanych wiadomości podczas wykonywania zadań i rozwiązywania problemów;
  • przyswojenie przez uczniów podstawowego zasobu wiadomości na temat faktów, zasad, teorii i praktyki, dotyczących przede wszystkim tematów i zjawisk bliskich doświadczeniom uczniów;
  • kształtowanie u uczniów postaw warunkujących sprawne i odpowiedzialne funkcjonowanie we współczesnym świecie;
  • umiejętność pracy zespołowej.

Cele ogólne na I etapie kształcenia:

  • rozwijanie predyspozycji poznawczych dziecka;
  • wyposażenie dziecka w umiejętność czytania i pisania, w wiadomości i sprawności matematyczne potrzebne w sytuacjach życiowych i szkolnych oraz przy rozwiązywaniu problemów.


Wymagania szczegółowe:

Uczeń:

  • nazywa dni w tygodniu i miesiące w roku; orientuje się, do czego służy kalendarz, i potrafi z niego korzystać; rozpoznaje czas na zegarze w takim zakresie, który pozwala mu orientować się w ramach czasowych szkolnych zajęć i domowych obowiązków;
  • odczytuje i zapisuje liczby w systemie rzymskim od I do XII;
  • podaje i zapisuje daty; zna kolejność dni tygodnia i miesięcy; porządkuje chronologicznie daty; wykonuje obliczenia kalendarzowe w sytuacjach życiowych;
  • odczytuje wskazania zegarów: w systemach: 12– i 24–godzinnym, wyświetlających cyfry i ze wskazówkami; posługuje się pojęciami: godzina, pół godziny, kwadrans, minuta; wykonuje proste obliczenia zegarowe (pełne godziny);
  • zna wpływ przyrody nieożywionej na życie ludzi, zwierząt i roślin:
    a) zna wpływ światła słonecznego na cykliczność życia na Ziemi,
    b) znaczenie powietrza i wody dla życia,
    c) znaczenie wybranych skał i minerałów dla człowieka (np. węgla i gliny);
  • wyjaśnia zależność zjawisk przyrody od pór roku.


Pomoce:

Przebieg sytuacji dydaktycznej:


Zalecany czas realizacji – wrzesień lub grudzień (opracujemy kalendarz na rok szkolny lub rok
astronomiczny).

  1. W związku z nowym rokiem szkolnym lub zbliżającym się astronomicznym, proponujemy dzieciom zajrzenie do kalendarzy i zorientowanie się, w czym mogą być pomocne, jakie infor- macje zawierają, w jaki sposób „obejmują” cały rok.
  2. Rozdajemy dzieciom kalendarze (jeden na dwie osoby) i prosimy, żeby pracując w parach jak najdokładniej przygotowały się do zaprezentowania swojego kalendarza pozo- stałym dzieciom. Pomoże to w wyborze formy klasowego kalendarza.
  3. Po kilku minutach prosimy, żeby dzieci sformułowały pytania, na które warto szukać odpo- wiedzi (np. jakie informacje można znaleźć w kalendarzu, jakie znaki są używane, jakie są stałe elementy kalendarza, czym różnią się zapisy w poszczególnych miesiącach, itp.). Pytania zapisujemy na tablicy, obok możemy zapisywać odpowiedzi dzieci.
  4. Uczniowie prezentują swoje kalendarze, wskazują zalety oraz wady takiego opracowania.
    Wspólnie określają, jaki powinien być kalendarz, by spełniał rolę kalendarza klasowego.
  5. Dyskutujemy o sposobie prowadzenia kalendarza klasowego. Dzieci wspólnie wybierają naj- lepsze ich zdaniem rozwiązanie, robią spis wydarzeń i informacji, które powinny się znaleźć w kalendarzu, pamiętając o:
    • klasowych uroczystościach (np. urodziny dzieci, imieniny) – co zrobić, żeby zebrać ważne informacje ?
    • szkolnych uroczystościach – kto pomoże zrobić ich spis?
    • świętach, feriach, wakacjach, dodatkowych dniach wolnych – gdzie znajdziemy informacje?
    • porach roku – jak to sprawdzić?
    • godzinach wschodów i zachodów słońca – jak można będzie sprawdzać czy nie ma pomyłki?
    • uroczystościach i świętach ważnych dla miejscowości, regionu, Polski, Europy, światagdzie można się o nich dowiedzieć?
    • dniach, które tradycyjnie są przypisane różnym zdarzeniom, osobom, obchodom (np. dzień Matki, Ojca, Babci, Dziadka, Nauczyciela, Europy, Kubusia Puchatka, dzień psa, kota, chłopaka, sprzątania Ziemi, języków obcych, itp.) – gdzie warto szukać informacji?

    Komentarz:
    Ponieważ kalendarz pełni funkcję rocznej kroniki, w tej fazie planowania spisujemy tylko to, co dzieci wiedzą, znają, co jest obecne w ich doświadczeniu. W trakcie roku kalendarz będzie uzupełniany w miarę zbierania informacji, uczestniczenia w zdarzeniach, czynionych obserwacji (np. fazy Księżyca, godziny wschodu i zachodu Słońca, długość dnia).
    Dzieci tworzą swój kalendarz, wklejając piktogramy, które będą powstawały w miarę potrzeb w wyniku wspólnego ustalania pomysłu gra(cznego).

  6. Po spisaniu wszystkich pomysłów, dyskutujemy o tym, co powinno się znaleźć w kalendarzu. Co możemy zrobić już teraz, a na co potrzeba więcej czasu, żeby prowadzić obserwacje, albo coś wydarzy się dopiero w przyszłości.
  7. Każda karta kalendarza zaczyna się od – 1–go dnia miesiąca;
    – dzieci muszą zdecydować, w jaki sposób ustalą jakim dniem tygodnia zaczynają się poszczególne miesiące, jak oznaczą niedziele, soboty, święta? Poszukają odpowiedzi na pytania:
    ✓ Ile dni mają poszczególne miesiące?
    ✓ Ile dni ma luty, czy w każdym roku tyle samo?
    ✓ Ile dni ma rok?
    ✓ Ile tygodni ma rok? Ile ich przypada na poszczególne pory roku?
    ✓ Na ile grup należy się podzielić, żeby popracować nad całym kalendarzem? W jaki sposób możemy się podzielić (np. miesiącami, porami roku). Co może być kluczem doboru składu grup?
  8. Dzieci pracują w grupach nad przygotowaniem kalendarza, projektując własne piktogramy (bardzo ważne jest tu wcześniejsze ustalenie z pozostałymi uczniami ich znaczenia).

    Komentarz:
    Możemy zbudować „żywy kalendarz”, tj. poprosić dzieci, żeby ustawiły się według daty urodzenia
    – najpierw porami roku, a potem miesiącami, a potem wg. dni miesiąca. Przy okazji dowiemy się kto jest najstarszy, a kto jest najmłodszy, w jakim miesiącu przypadnie najwięcej uroczystości urodzinowych? W jakiej porze roku? Możemy też podzielić pracę nad kolejnymi miesiącami zgodnie z datami urodzin dzieci.

  9. Dzieci prezentują efekty swojej pracy, co wykorzystujemy do interpretacji znaczenia poszczególnych piktogramów, wprowadzamy ulepszenia, zapoznajemy się z zawartością naszego kalendarza, sprawdzamy, co czeka nas w najbliższym czasie.

    Kalendarz pozwoli też na rozwijanie umiejętności dokonywania obliczeń typu:
    ✓ Za ile dni, tygodni?
    ✓ Ile dni, tygodni temu?
    ✓ Ile dni minęło od …?
    oraz umiejętności prowadzenia badań i obserwacji (zachęcamy do prowadzenia ich wspólnie z rodzicami):
    ✓ Jak Księżyc zmienia swój kształt, czy w tych zmianach da się zaobserwować jakąś prawi- dłowość? Co ile dni jest pełnia?
    ✓ Jak zmienia się godzina wschodu i zachodu Słońca?
    ✓ Ile godzin trwają dni w różnych porach roku?
    ✓ Kiedy wprowadza się, tzw. czas letni, czas zimowy?
    ✓ Które święta są stałe, a które ruchome? Jak obliczyć ich termin?
    ✓ Jakie wydarzenia są ważne tylko dla klasy, dla szkoły, miejscowości, Polski, Europy, Świata?
    ✓ Jakie święta są wspólne dla Europejczyków?, Dla całego Świata?, Dla chrześcijan, katolików, innych wyznań?
    ✓ Jakie dni (np. Dzień Ziemi, Kubusia Puchatka, Dzień Dziecka, Dzień Matki) są wspólne dla Polaków, Europejczyków, całego Świata?
    ✓ Która pora roku jest najdłuższa, najkrótsza?
    ✓ Ile było dni słonecznych, deszczowych, pochmurnych, śnieżnych, z silnym wiatrem, burzami, z temperaturą poniżej zera, upalnych? Jaki dzień był najzimniejszy, a jaki najcieplejszy?
    ✓ Ile dni dzieci chodziły do szkoły?
    ✓ Ile dni trwały wakacje i ferie?
    ✓ Ile dni było dodatkowo wolnych od nauki?
    ✓ W którym miesiącu było najwięcej niedziel? Ile niedziel w miesiącu może być najwięcej, najmniej?
    ✓ O ile godzin dzień jest najdłuższy od najkrótszego?
    ✓ Ile godzin brakuje dziś do najdłuższego dnia roku?
    ✓ Które miesiące mają parzystą, a które nieparzystą liczbę dni?
    ✓ Jeżeli dyżurni co dwa dni podlewają kwiatki klasowe, to ile razy w tygodniu?
    ✓ Ile powinni przygotować wody?
    ✓ Ile razy w tygodniu jest matematyka?
    ✓ Jeżeli codziennie czytamy książki, to ile stron przeczytamy? Ile książek?
    ✓ Ile świątecznych dni przypadło w roku? A ile niedziel?

    UWAGA: Zamykając miesiąc, sprawdzamy co się wydarzyło, jakich informacji brakuje w kalendarzu, jakich wydarzeń było najwięcej, ile przeczytaliśmy książek, jaka była pogoda. Systematyczne i prawidłowe umieszczanie piktogramów w kalendarzu ułatwi dzieciom odnajdywanie danych do obliczeń.

Komentarz:

Warto zaczynać dzień od ciekawych pytań i zagadek związanych z kalendarzem (wymyślanych
przez dzieci oraz nauczyciela), mogą być dopisywane do klasowego kalendarza i wykorzystane
na spotkaniu z rodzicami (Kalendarzowe zagadki).

Inne sposoby wykorzystania kalendarza:

  1. Gra planszowa – po zakończeniu każdego miesiąca, np. Gra październikowa. Zasady gry wymyślają dzieci urodzone w październiku, obchodzące imieniny lub domowe uroczystości.
  2. Zabawy kalendarzowe – pierwszą inicjuje nauczyciel, wykorzystując informacje, które znaj- dują się w kalendarzu, np.:
    ✓ Jak ma na imię chłopiec, który miał imieniny 4 dni po imieninach Janka?
    ✓ Janek we wszystkie środy i czwartki chodził na zajęcia sportowe. Przez ile dni w październiku?
    ✓ Przez jakie kolejne fazy przechodził Księżyc?
    ✓ Ile dni do końca roku pozostało, gdy skończył się październik?
    ✓ Ile dni od początku roku minęło, gdy zaczął się październik?
  3. Zagadki:
    ✓ Jak inaczej można zapisać: 6, 7, 8, 9, 10 marca (przedwczoraj, wczoraj, dziś, jutro, pojutrze).
    ✓ Czy jakieś niedziele (poniedziałki, wtorki., itd.) przypadają w ten sam, kolejny dzień?
    ✓ O której godzinie zaczął się luty?
    ✓ O której godzinie skończył się luty?
    ✓ Kiedy swoje urodziny obchodzi ktoś urodzony 29 lutego?
    ✓ O której godzinie zaczyna się wiosna, lato, jesień, zima?
    ✓ Gdzie najwcześniej zaczyna się Nowy Rok, a gdzie najpóźniej?

Komentarz:
Dzięki temu, że kalendarz jest dwustronny, w kolejnym roku dzieci będą mogły porównać informacje umieszczane w poszczególnych dniach i miesiącach, poszukać tego, co się powtarza, odkrywając prawidłowości, oraz tego, co jest zmienne a także wspominać ubiegłoroczne wydarzenia klasowe.

 

do góry